Pruritus – dijagnostika i lečenje

19.08.2019. | 10:54
Pruritus – dijagnostika i lečenje

Svrab (pruritus) je subjektivan osećaj koji izaziva specifičan refleks češanja i posmatranja mesta dela kože koji svrbi, za razliku od osecaja bola koji izaziva refleks uzmicanja. Kada ovaj osecaj traje duze od sest nedjelja, rec je o hronicnom pruritusu kome treba precizno utvrditi uzrok. U nekim slučajevima, svrab znatno narušava kvalitet života bolesnika, jer se teško otklanja, dok u nekim stanjima može biti upozoravajući znak pogoršanja i nepovoljnijeg ishoda osnovne bolesti.



U razlučivanju uzroka svraba primarne bolesti kože od sistemskih bolesti, ključna je pazljivo uzeta anamneza o početku i opsegu svraba, intenzitetu, činiocima koji ga izazivaju ili pogoršavaju, porodicnoj anamnezi, starosti i polu pacijenta.

Hronicni pruritus se klasifikuje prema uzrocima nastanka i prema promenama na kozi. Etioloski, moze da potice od dermatoloskih, sistemskih ili neuroloskih oboljenja, moze biti psihogeni ili psihosomatski, kombinovani a u nekim slucajevima mu se uzrok ne moze utvrditi. Sistemski svrab se javlja kao posledica oboljenja organskih sistema ili organa, kao sto su bolesti jetre, bubrega i krvi. Prema koznim promenama, moze se klasifikovati na svrab na prvenstveno oboleloj i upaljenoj kozi, svrab na normalnoj i neupaljenoj kozi i svrab na kozi sa hronicnim, sekundarnim lezijama koje su posledica samog cesanja.

Ukoliko se utvrdi da je svrab sistemskog, neuroloskog ili psihogenog porekla, lecenje svraba, pored simtomatskog, ukljucuje i lecenje osnovne bolesti sto zahteva multidisciplinarni, timski rad lekara- obvezno dermatologa i lekara razlicitih specijalnosti u zavisnosti od primarnog uzroka. Posebnu paznju treba obratiti na starije pacijente gde se osecaj svraba cesto povezuje sa suvocom koze a nekada moze ukazivati i na postojanje maligniteta. Ukoliko se osecaj svraba ne povlaci i pored terapije usmerene na tretitranje suvoce koze sva potrebna ispitivanja se moraju odraditi kako bi se ta sumnja otklonila. Svarb cesto prati dijabetes tipa 1 i 2. I svaki akutni svrab treba podrobno ispitati, zbog mogucih akutnih alergijskih reakcija, nejcesce izazvanih medikamentima iz grupe antibiotika i nesteroidnih antiinflamatora kao i infektivnim, uglavnom parazitskim oboljenjima.

Lecenje svraba je simptomatsko i najcesce se sprovodi antihistaminicima koji ne izazivaju sedaciju, ublazenim kortikosteroidnim kremovima i emolijentnim sredstvima. Medjutim, ovaj vid lecenja samo privremeno smiruje svrab a antihistaminici se ne mogu uzimati neograniceno. Zato je od najveceg znacaja hronicnom svrabu naci primarni uzrok i leciti osnovnu bolest.